Wat is halitose?

Halitose (in de volksmond ook wel „slechte adem“ genoemd) is een medische term die wordt gebruikt om elke onaangename geur in de lucht die via de mond of neus wordt uitgeademd te beschrijven. De term is afgeleid van het Latijnse „halitus“ (uitgeademde lucht) en het Griekse „osis“ (pathologische verandering).

In de huidige maatschappij worden imago en interpersoonlijke relaties steeds belangrijker. Wanneer een geurprikkel ons onaangenaam is, associëren we die met een onaantrekkelijk beeld en ervaren we die als storend. In de Verenigde Staten is slechte adem de derde meest voorkomende reden voor een bezoek aan de tandarts, nog voor tandbederf en parodontitis.

Hoewel veel mensen een slechte adem associëren met een lichamelijk probleem, maken de meeste getroffenen zich meer zorgen over de sociale gevolgen van halitose dan over de lichamelijke gevolgen ervan. Het besef dat men aan dit probleem lijdt, heeft namelijk vaak aanzienlijke psychologische gevolgen, die kunnen variëren van een matige impact tot een algemene onbalans die het leven van de patiënt ernstig verstoort.

Terminologie

Halitose wordt doorgaans in twee groepen ingedeeld, afhankelijk van het feit of deze al dan niet door de omgeving wordt waargenomen. Opgemerkt moet worden dat de meeste volwassenen bij het ontwaken last hebben van echte halitose, hoewel dit onder de categorie van tijdelijke halitose valt. Tijdelijke halitose is een tijdelijk probleem dat wordt toegeschreven aan een verminderde speekselproductie en langdurig vasten tijdens de slaap. Dit type halitose treedt ook op bij de inname van bepaalde voedingsmiddelen, zoals knoflook en uien.

Echte halitose

Het gaat om een duidelijk herkenbare halitose, dat wil zeggen een duidelijke slechte geur die sterker is dan wat sociaal aanvaardbaar is. Deze kan zowel door middel van organoleptische tests (met de neus) als door fysisch-chemische onderzoeken worden vastgesteld.

Aanhoudende slechte adem

Het is de pathologische of chronische halitose die duidelijke gevolgen heeft voor het ‘normale’ leven van patiënten. Deze aandoening kan niet worden verholpen met de gebruikelijke hygiënemaatregelen en vereist een specifiek behandelingsprotocol, dat wordt opgesteld op basis van de diagnose. De primaire oorzaak van deze halitose kan oraal zijn (mond of achterkant van de tong) of extraoraal (ademhalingsstelsel, spijsverteringskanaal, systemische aandoeningen, enz.).

Ingebeelde slechte adem

Ook wel pseudo-halitose genoemd, is dit een situatie waarin er strikt genomen geen sprake is van halitose, maar waarin de patiënt toch voortdurend klaagt over zijn slechte adem, die hij denkt te ruiken op basis van zijn eigen waarneming. Dit kan soms leiden tot obsessief gedrag (in dat geval spreken we van “halitofobie”), wanneer de patiënt ervan overtuigd blijft dat hij aan halitose lijdt, hoewel hij een medische behandeling heeft ondergaan die de echte halitose heeft weten te verhelpen, of ondanks het feit dat zijn omgeving hem heeft verzekerd dat hij niet aan halitose lijdt (in dat geval spreken we van “pseudo-halitose”).

Tijdelijke slechte adem

Dit staat bekend als fysiologische, sporadische of ochtendadem. Het is een vorm van slechte adem die meestal ontstaat aan de achterkant van de tong en waarvoor geen medische behandeling nodig is. In dit geval gaat het meer om een kwestie van comfort dan om een medisch probleem.

Epidemiologische gegevens

Slechte adem is een veelvoorkomend probleem onder de bevolking en kan iedereen treffen, ongeacht leeftijd, geslacht, etniciteit of sociaaleconomische achtergrond. Er worden verschillende methoden gebruikt om de prevalentie van slechte adem te bepalen.

De vragenlijst over zelfbeeld

Het gaat om een standaardvragenlijst die is gebaseerd op de eigen perceptie van de eigen adem. Deze methode is weinig betrouwbaar, omdat mensen met een slechte adem zich daar vaak niet van bewust zijn. Het komt ook vaak voor dat de omgeving (inclusief naaste omgeving zoals familie of vrienden) de betrokken persoon hier niet op durft aan te spreken, meestal uit bescheidenheid of sociale verlegenheid; halitose blijft een taboeonderwerp in de moderne samenleving. Bovendien is het niet altijd mogelijk om de eigen adem correct te beoordelen op basis van de geurwaarneming.

Organoleptische test

Beoordeling van de aanwezigheid van halitose op basis van de reukzin van derden die als „juryleden“ of „scheidsrechters“ worden aangeduid. Hetzelfde geldt als voor de vragenlijst over zelfperceptie: deze methode is niet volledig betrouwbaar. Psychologische en fysiologische factoren van de patiënt beïnvloeden namelijk doorgaans het eindresultaat, zoals bijvoorbeeld een verkeerde interpretatie van de lichaamstaal van de omgeving, de wens om de scheidsrechter te overtuigen, een eventuele periode van vasten, of het feit dat een vrouw midden in haar menstruatiecyclus zit.

Meting van vluchtige zwavelverbindingen (VZV)

Vluchtige organische stoffen (VOS) zijn de belangrijkste stoffen bij halitose en kunnen met speciale apparaten worden gemeten. Aangezien deze apparaten echter alleen CSV’s kunnen meten, kan dit leiden tot fouten in de resultaten, zoals vals-negatieve uitslagen, die vaak voorkomen wanneer halitose gepaard gaat met andere soorten verbindingen dan CSV’s (indool, scatole, cadaverine, putrescine, enz.).

Gaschromatografie

Hiermee kunnen alle stoffen in de uitgeademde lucht objectief worden geïdentificeerd en gemeten. Deze methode wordt beschouwd als de meest betrouwbare meetmethode. Het is echter een kostbare, trage en onpraktische methode voor grootschalige epidemiologische studies (wanneer het gaat om het vaststellen van halitose bij een grote steekproef uit de bevolking). Het gebruik van gaschromatografie blijft doorgaans beperkt tot gespecialiseerde consultaties inzake halitose.

Les études épidémiologiques qui offrent un niveau d’analyse plus élevé, c’est-à-dire une estimation plus fiable de la prévalence de l’halitose dans une population donnée, sont celles qui recourent à un croisement de plusieurs méthodes.

Een onderzoek uitgevoerd door het Instituut voor Adem- en Mondgezondheid in Spanje en Portugal heeft de de vier hierboven beschreven methoden aangewend en heeft kunnen aantonen dat in deze twee landen, de prevalentie van aanhoudende slechte adem overeenkomt met die van de wereldbevolking, namelijk ongeveer 30 %. Uit dit onderzoek blijkt ook dat slechte adem in Spanje en Portugal zowel vrouwen als mannen van alle leeftijden en uit alle sociaaleconomische lagen van de bevolking treft.

Het concept

Laten we openlijk over halitose praten om de door wetenschappers gebruikte terminologie beter te begrijpen en te leren kennen.

1. Wat is halitose?
2. Psychologische en sociale gevolgen
3. Slechte adem door de jaren heen – een historisch overzicht

De oorzaken

Laten we eens kijken naar de meer dan 80 mogelijke oorzaken van slechte adem, op basis van het meest recente internationale onderzoek.

1. Les composés de la mauvaise odeur
2. Les causes de l’halitose ou mauvaise haleine
2.1 Les causes orales (dans la bouche)
2.2 Les causes dans l’appareil respiratoire
2.3 Les causes dans le tube digestif
2.4 Les causes systémiques, nutritionnelles et liées au mode de vie
2.5 Les causes neuropsychologiques

De diagnose

Laten we nagaan welke klinische methoden het meest effectief zijn voor een nauwkeurige diagnose van de oorzaak van halitose, zodat we de beste behandeling kunnen kiezen.

1. Méthodes de diagnostic
1.1 Auto-perception
1.2 Tests organoleptiques olfactifs
1.3 Mesure des substances gazeuses contenues dans l’haleine
1.4 Analyses de laboratoire
2. Tests psychologiques
3. Signes et facteurs associés