Systeemgerelateerde, voedingsgerelateerde en levensstijlgerelateerde oorzaken

Deze vormen van halitose worden ook wel „bloedhalitose“ genoemd. De stoffen die de slechte geur veroorzaken en afkomstig zijn van verschillende organen (bijvoorbeeld de lever en de nieren) worden via het bloed naar de longen getransporteerd, waar ze verdampen en een slechte adem veroorzaken. Mogelijke oorzaken van ‘bloedgerelateerde halitose’ zijn bepaalde systemische aandoeningen, stofwisselingsstoornissen en bepaalde medicijnen en voedingsmiddelen.

“Risicovolle” voedingsmiddelen

Bepaalde voedingsmiddelen kunnen een slechte adem veroorzaken. De voedingsmiddelen die het meest vatbaar zijn voor halitose zijn knoflook, uien, alcoholische dranken, kaas, vette voedingsmiddelen, olijven, eieren, specerijen in het algemeen, mayonaise, olie, chocolade, melk, boter, crème fraîche, salami, ham, savooiekool, bloemkool, broccoli, artisjok en sardines. Hierbij moet met name onderscheid worden gemaakt tussen halitose veroorzaakt door gastro-oesofageale reflux, die door bepaalde voedingsmiddelen kan worden veroorzaakt, zonder dat er een verband is met de systemische of pulmonale route.

Na het eten blijkt dat VOC’s (vluchtige organische stoffen) en VSC’s (vluchtige zwavelverbindingen) voornamelijk uit de mond afkomstig zijn, en dat pas in een later stadium (ongeveer een uur later) de meest voorkomende stoffen afkomstig zijn uit de darm-bloed-long-as. Het is aangetoond dat bepaalde pittige voedingsmiddelen halitose en een slechte smaak kunnen veroorzaken die tot 72 uur na inname aanhoudt. Naast de bloed-long-as kan ook de bloed-speeksel-as worden genoemd, die een grotere rol speelt bij dysgeusie (smaakstoornissen).

Tabak en alcohol

Alcoholgebruik leidt vaak tot een slechte adem, aangezien ethanol een uitdrogend middel is (waardoor de intra-orale CSV’s en VOS verdampen) en bovendien katabole stoffen kan bevatten die door de longen via de bloedbaan worden afgegeven.

Roken verhoogt ook de kans op een slechte adem. De hierdoor veroorzaakte verandering, die zich uit in een kenmerkende geur uit de mond, verdwijnt echter al na korte tijd (2 tot 3 uur). Roken is echter een risicofactor in die zin dat het aanleiding kan geven tot aandoeningen die halitose of het gevoel van halitose kunnen veroorzaken, zoals parodontitis, xerostomie (droge mond), dysgeusie (smaakstoornissen) en longkanker.

Ziekten die een slechte adem kunnen veroorzaken

Er bestaat een systemisch proces (waarbij meerdere organen betrokken zijn) dat kan leiden tot slechte adem: het gaat om de wisselwerking tussen de darmen, het bloed en de lever, die allemaal deel uitmaken van het spijsverteringsproces.

Leveraandoeningen

Leveraandoeningen, zoals bijvoorbeeld cirrose, gaan vaak gepaard met een kenmerkende geur. In deze gevallen worden stoffen zoals waterstofsulfide, limoneen, alifatische zuren, methylmercaptaan, dimethylsulfide en ethaanthiol aangetroffen. Patiënten met chronische nierziekten, die hemodialyse ondergaan of een niertransplantatie hebben ondergaan, hebben doorgaans een ureemische adem. Recentere studies hebben het verband aangetoond tussen halitose en bepaalde darmstoornissen, zoals inflammatoire darmziekten.

Diabetes mellitus

Diabetes mellitus kan ook leiden tot een slechte adem, voornamelijk door de ophoping van ketonen in het bloed, die bij het uitademen vrijkomen en de kenmerkende acetonadem veroorzaken.

Trimethylaminurie

Trimethylamine [een stofwisselingsziekte die wordt gekenmerkt door het onvermogen van een persoon om trimethylamine (TMA) uit de voeding in de lever te oxideren en om te zetten in trimethylamine-N-oxide (OTMA)] is eveneens een oorzaak van halitose. De stinkende verbindingen (TMA) die in het bloed circuleren, kunnen worden uitgescheiden via speeksel, urine, zweet en uitgeademde lucht. De manifestatie van deze aandoening varieert van geval tot geval, gaande van een eenvoudige verandering van een nucleotide in de minst ernstige gevallen tot genetische mutaties in de ernstigste gevallen. Er is een hoge prevalentie in de bevolking van mensen die in lichte mate aan deze aandoening lijden, waarbij de adem niet die kenmerkende visgeur verspreidt, maar andere onaangename geuren die ook typisch zijn voor TMA, in variabele concentraties. De aandoening kan ook smaakveranderingen en pseudo-halitose veroorzaken.

Hypoglykemie

Hypoglykemie (als gevolg van langdurig vasten en koolhydraatarme diëten), koorts en uitdroging kunnen eveneens leiden tot halitose. Bij vasten ontstaat halitose door de vorming van metabolische producten van eiwit- en vetafbraak, als alternatieve routes voor de neoglucogenese. Het is echter gebruikelijk om een slechte adem te hebben na een lange periode van vasten, of bij het ontwaken ’s ochtends, omdat de speekselstroom ’s nachts afneemt. Wanneer de tijd tussen de maaltijden toeneemt, nemen de afzettingen op de rug van de tong toe en neemt de speekselstroom af, wat leidt tot veranderingen in de samenstelling ervan. Hetzelfde geldt wanneer de lichaamstemperatuur stijgt (koorts). Zeer intensieve lichaamsbeweging kan ook hypoglykemie veroorzaken. Uitdroging leidt doorgaans tot een verminderde speekselafscheiding en verhoogt de afzetting van een pasteuze substantie op de achterkant van de tong.

Lactose-intolerantie

Lactose-intolerantie is een andere oorzaak van slechte adem, die tegenwoordig vrij vaak voorkomt.

De menstruatiecyclus en een slechte adem

De afgelopen decennia is ook vastgesteld dat sommige vrouwen tijdens hun menstruatie hogere CSV-waarden uitademen dan normaal. Dit wordt verklaard door de werking van bacteriën op bloedbestanddelen, waardoor CSV’s door het vaginale slijmvlies worden opgenomen en in de uitgeademde lucht terechtkomen.

Geneesmiddelen en slechte adem.

Het gebruik van medicijnen kan van invloed zijn op de adem, of ze nu plaatselijk of systemisch worden toegediend. Zo kan men na inname of infusie van bepaalde medicijnen vaak waarnemen dat er bepaalde stinkende stoffen vrijkomen of worden aangemaakt, die vervolgens via de longen worden uitgescheiden. De meeste van deze medicijnen bevatten zwavelverbindingen. Dit geldt bijvoorbeeld voor dimethylsulfoxide (DMSO), disulfiram, amylnitriet, isosorbidedinitraat en bepaalde cytotoxische geneesmiddelen.

Geneesmiddel	Therapeutische indicatie
Disulfiram	Chronisch alcoholisme
Dimethylsulfoxide	Amylose
Cysteamine	Cystine
Suplatast-tosilaat (anti-allergisch middel)	Astma
Noxythioline (plaatselijk antimicrobieel middel)	Parodontitis

Andere geneesmiddelen kunnen indirect een slechte adem veroorzaken door veranderingen in het mondmilieu teweeg te brengen. Dit zeer kenmerkende fenomeen treedt op bij alle geneesmiddelen die de speekselproductie verminderen (xerostomische middelen), zoals amfetaminen, omeprazol, anticholinergica, ondansetron, antihistaminica, selectieve serotonineheropnameremmers, thiabendazol, antineoplastica, didanosine, tricyclische antidepressiva en levodopa, naast andere veelgebruikte geneesmiddelen. Veel andere geneesmiddelen kunnen eveneens bijwerkingen veroorzaken, zoals gingivale hyperplasie (bijvoorbeeld fenytoïne, cyclosporine, nifedipine), een ‘harige’ tong, gastro-oesofageale reflux, enz. Er is ook aangetoond dat bepaalde crèmes en lotions die op de huid worden aangebracht, veranderingen in de adem kunnen veroorzaken.

Terug

Verder

Het concept

Laten we openlijk over halitose praten om de door wetenschappers gebruikte terminologie beter te begrijpen en te leren kennen.

1. Wat is halitose?
2. Psychologische en sociale gevolgen
3. Slechte adem door de jaren heen – een historisch overzicht

De oorzaken

Laten we eens kijken naar de meer dan 80 mogelijke oorzaken van slechte adem, op basis van het meest recente internationale onderzoek.

1. De stoffen die een onaangename geur veroorzaken
2. De oorzaken van halitose of slechte adem
2.1 Oorzaken in de mond
2.2 Oorzaken in de luchtwegen
2.3 Oorzaken in het spijsverteringskanaal
2.4 Systemische, voedings- en levensstijlgerelateerde oorzaken
2.5 Neuropsychologische oorzaken

De diagnose

Laten we nagaan welke klinische methoden het meest effectief zijn voor een nauwkeurige diagnose van de oorzaak van halitose, zodat we de beste behandeling kunnen kiezen.

1. Diagnostische methoden
1.1 Zelfbeoordeling
1.2 Organoleptische reuktests
1.3 Meting van gasvormige stoffen in de adem
1.4 Laboratoriumanalyses
2. Psychologische tests
3. Begeleidende symptomen en factoren